اسلام‌هراسی در سینمای غرب – بخش دوم

چکیده: فیلم‌هایی که با موضوع اسلام‌هراسی مرتبط‌اند هستند، شامل آثاری است که در این فیلم‌ها، معمولا داستانی تروریستی را روایت می‌کنند که در کشورهای اسلامی رخ می‌دهد یا گروهی دیگر از آثار، جریان اسلام را در دل داستانی آخرالزمانی به عنوان خطری جهانی برای تمام ملل معرفی می‌کنند.
اسلام‌هراسی در سینمای غرب – بخش دوم

جواد امین خندقی

دسته‌ای دیگر از این فیلم‌ها، داستانی تروریستی را روایت می‌کنند که در کشورهای اسلامی رخ می‌دهد. در این آثار، گروهی از مأموران سازمان‌های نظامی و جاسوسی امریکا در صدد خنثی‌سازی عملکرد تخریبی گروه‌های مسلمان هستند یا در درگیری‌های نظامی با گروه‌های تروریستی مسلمان روبه‌رو می‌شوند.

فیلم «آزارکده» (13) محصول 2008، یکی از نمونه‌های تولید شده در سال‌های اخیر است. در این فیلم، تروریست‌های مسلمان در هر لباسی دیده می‌شوند و در تمام کشور عراق حضور دارند. داستان درباره گروهی از خنثی‌کنندگان بمب، مربوط به ارتش امریکا روایت می‌شود که به عراق اعزام شده‌اند. کشور عراق در این فیلم فضایی کاملاً آلوده و سیاه دارد و پشت هر دیوار، خانه یا نقابی، یک تروریست پنهان شده است؛ از جمله در فیلم، فردی با صورتی پوشیده با چفیه عربی به سمت سربازان امریکایی تیراندازی می‌کند، در بیابان به آن‌ها حمله می‌کنند، پیرمردی با کمک چند نفر از اهالی محلی با گاری چوبی در کنار امریکایی‌ها بمب منفجر می‌کند، قصابی در بازار در راه عبور و مرور مردم بمب می‌گذارد و خنثی‌کنندۀ امریکایی را می‌کشد، رانندۀ تاکسی که حاجی صدایش می‌زنند به سمت سربازان حمله می‌کند. در محل بمب چهارم در بخشی از فیلم که به عنوان منبعی از مواد منفجره شناسایی می‌شود، نشانه‌های تروریسم سازمانی مسلمان به تصویر کشیده می‌شود. روی دیوارها «الله اکبر» نوشته شده یا جملاتی درباره شهادت و شهید دیده می‌شود، عکسی از برج‌های دوقلوی تجارت جهانی در حال سوختن بر روی دیوار نصب است، پرچمی با نام‌های خدا و پیامبر در کنار دوربینی برای تصویربرداری از سربریدن غیر مسلمان‌ها آماده است و هم چنین در محل بمب‌گذاری، صدای اذان می‌آید. جای جای فیلم، نمادها و نشانه‌های اسلام به عنوان نمادهای تروریستی معرفی می‌شود. شاید به همین علت است که این فیلم، برندۀ شش جایزۀ اسکار، هشتاد و شش جایزه از جشنواره‌های دیگر و نامزد پنجاه و پنج جایزه شده است که امری بی‌سابقه در کارنامۀ کاری سازندگان این فیلم به شمار می‌رود.

هم چنین می‌توان فیلم‌های «محرم راز» (14) محصول 1999، «یک مشت دروغ» (15) محصول 2008، «برادران» (16) محصول 2009، «اره ماهی» (17) محصول 2001، «قلمرو» (18) محصول 2007، «چوپان: گشت مرزی» (19) محصول 2008، «یک‌بار مصرف‌ها» (20) محصول 2010 و «تیم اِی» (21) محصول 2010 را نام برد که هر کدام به نوعی به بحث تروریسم مسلمان می‌پردازند.

گروهی دیگر از آثار، جریان اسلام را در دل داستانی آخرالزمانی به عنوان خطری جهانی برای تمام ملل معرفی می‌کنند. در فیلم «ال‌سید» (22) محصول 1961، یک مسلمان افریقایی، قصد حمله به اسپانیا و بعد از آن تمام جهان را دارد. او می‌خواهد با سلطه بر تمام مردم جهان، حکومتی جدید پایه‌ریزی کند. مسلمان‌ها در این فیلم انسان‌هایی وحشی و جنایت‌کار نشان داده می‌شوند.

انیمیشن «انیماتریکس» (23) محصول 2003 که به عنوان اثری تبلیغاتی برای سه‌گانۀ «ماتریکس» (24) محصول سال‌های 1999 تا 2003 تولید شد، بخش‌های ناگفتۀ داستان فیلم و حلقه‌های مفقوده را نیز به نمایش می‌گذارد و در واقع، پیشینۀ داستان فیلم در انیمیشن دیده می‌شود. در داستان این مجموعه پس از اختراع هوش مصنوعی از سوی انسان، روبات‌ها در تمام شئون انسانی به کار گرفته می‌شوند و کارهای او را انجام می‌دهند. رفتار انسان با روبات‌ها به نحوی توهین‌آمیز است و در اتفاقی غیر قابل پیش‌بینی یک روبات به صاحبش حمله می‌کند و او را می‌کشد. در جلسه‌ای سرنوشت‌ساز میان رؤسای کشورها تصمیم به نابودی روبات‌ها گرفته می‌شود و انسان‌ها روبات‌ها را در تمام جهان از بین می‌برند و به دریاها می‌ریزند. تنها روبات‌های باقی‌مانده، شهر جدیدی برای خود می‌سازند که آن را «خانه» می‌نامند. مکان این شهر در انیمیشن، روی کرۀ زمین نشان داده می‌شود که منطبق بر مکان امروزی شهر مکه است و تعبیر «خانه» هم می‌تواند معادل «خانۀ کعبه» باشد. این روبات‌هایی که گویا همان مسلمانان هستند، در انیمیشن، شیطان خوانده می‌شوند.

ماجرای فیلم «سلیمان کین» (25) محصول 2009، از سال 1600م و شمال افریقا آغاز می‌شود؛ جایی که محل حکومت شیاطین بوده و این خطر در حال گسترش به تمام جهان است. روشن است که در همین زمان، حکومت عثمانی در این منطقه جای داشته است. شخصیت اصلی که برای تصاحب یک گنج به این سرزمین آمده، هنگام کشتن افراد شیطانی (مسلمانان) آن‌ها را کافر خطاب می‌کند.

آخرین نمونه برای این دسته، فیلم «مردی که فردا را می‌دید» (26) محصول 1981 است. در این فیلم، فردی مسلمان و عرب که گفته می‌شود از خاندان پیامبر اسلام است، در سال 1999م، ظهور و حملۀ موشکی علیه کشورهای غربی را آغاز می‌کند. نمادی که این فرد استفاده می‌کند، ترکیبی از هلال ماه و داس است که نشانی از اتحاد مسلمانان و شوروی، علیه کشورهای غربی است. ویژگی‌هایی که برای رهبر تروریسم جهانی در این فیلم مطرح می‌شود، با شیطنت، مطابق با خصوصیات حضرت مهدی (علیه السلام) ترسیم شده است.

گروه دوم از فیلم‌هایی که با موضوع اسلام‌هراسی مرتبط‌اند هستند، شامل آثاری است که جریان یازده سپتامبر در امریکا جزئی از روایت داستانی آن ها است. حملات یازده سپتامبر، سلسله‌ای از ادعای حملات انتحاری است که در یازده سپتامبر سال ۲۰۰۱م به دست گروه تروریستی القاعده در خاک ایالات متحده امریکا انجام شد. واکنش ایالات متحده به این حملات، شروع جنگ با تروریسم با حملۀ به افغانستان و تصویب طرح «قانون میهن‌پرستی امریکا» بود. کشورهای بسیاری، قوانین ضدتروریسم خود را تقویت کردند و اجرای آن‌ها را گسترش دادند. این حادثه تاکنون بزرگ‌ترین اتفاق در تاریخ ایالات متحده امریکا به شمار می‌آید و پیامدهای مختلف سیاسی، اقتصادی، امنیتی و نظامی برای این کشور و جامعه جهانی به دنبال داشته است.

نکتۀ بسیار مهم درباره این حادثه، وجودسؤالات جدی است که باعث تشکیک در تروریستی بودن این حادثه می‌شود. طبق یک نظریه، حملات یازده سپتامبر، عمداً اجازه داده شده یا یک عملیات اجرا شده با عناصر نفوذی در دولت امریکا به شمار می‌رود. نظرخواهی انجام شده در سال ۲۰۰۶ توسط «اسکریپس هاوارد» (27) و «دانشگاه اوهایو» نشان می‌دهد که بیش از یک‌سوم جامعۀ امریکا مظنون‌اند که مقامات رسمی دولت فدرال به تروریست‌ها یازده سپتامبر کمک ‌کرده‌اند یا این‌که برای متوقف‌کردن‌شان به اقدامی دست نزده‌اند تا این‌که امریکا بتواند برای جنگ در خاورمیانه عازم شود. (28)

به گزارش «خبرگزاری فارس» (29) به نقل از روزنامۀ انگلیسی «دیلی میل» (30) هفتاد و پنج استاد دانشگاه در ایالات متحده معتقدند حملات یازده سپتامبر - که زمینه‌ساز حملات نظامی این کشور به عراق و افغانستان بود - در واقع به دستِ جنگ‌طلبان داخلی این کشور، رهبری شده است. به عقیده این اساتید، حملات به نیویورک و واشنگتن اقدامی داخلی بود که برای توجیه حمله و اشغال کشورهای نفت‌خیز انجام شد.

این اساتید دانشگاه که خود را «روشنفکران حقیقت‌یاب یازده سپتامبر» نامیده‌اند، معتقدند واقعیت‌ها و شواهدی که آن‌ها در تحقیقات خود به دست آورده‌اند واقعا انکار ناپذیر است و نقطه نقطه بزرگ‌ترین توطئۀ تاریخ را به هم متصل می‌کند. پرفسور «استیون جونز» (31) استاد فیزیک در یکی از دانشگاه‌های ایالت اوتاوا و یکی از اعضای این گروه می‌گوید:

«ما باور نمی‌کنیم که این نوزده هواپیما‌ربا و چند نفر دیگر در غارهای افغانستان به تنهایی این حملات را اجرا کرده‌اند».

به گفتۀ پرفسور جونز امکان نداشت برج‌های دوقلو با برخورد دو هواپیمای مسافربری به این شکلی که دیدیم فرو بریزند. به گفتۀ وی سوختن سوخت هواپیماهای جت، دمای کافی برای ذوب کردن فولاد تیرهای برج را تأمین نمی‌کند و دود سفیدی که در اطراف این ساختمان‌ها دیده شد نیز نشانۀ انفجار‌های کنترل شده برای فروریختن آن ها است.

وقایع یازده سپتامبر در فیلم‌های سینمایی و تلویزیونی، بیش‌تر در قالب به تصویر کشیدن از دست دادن افراد و خانواده‌ها به سبب این جریان دیده می‌شود و برخی آثار هم به اصل جریان به صورت مستقیم یا در دل داستانی دیگر می‌پردازند. نکته‌ای که در تمام این آثار دیده می‌شود این است که هیچ‌کدام به پرسش‌های مربوط به این واقعه، عامل اصلی و وقایع پس از آن نمی‌پردازند و صرفاً درصدد یادآوری و یادبودی از این حادثه‌اند. فیلم‌های «مرکز تجارت جهانی» (32) محصول 2006، «یونایتد نود و سه» (33) محصول 2006، «بیست و پنجمین ساعت» (34) محصول 2002، «جان عزیز» (35) محصول 2010، «مرا به خاطر بسپار» (36) محصول 2010، «فوق‌العاده بلند و بیش از حد نزدیک» (37) محصول 2011، «یازده سپتامبر» (38) محصول 2002، «پرواز نود و سه» (39) محصول 2006 و «بر من مسلط شو» (40) محصول 2007 نمونه‌هایی برای این موضوع به شمار می‌روند.

 

پی‌نوشت‌ها

(13). The Hurt Locker

(14). The Insider

(15). Body of Lies

(16). Brothers

(17). Swordfish

(18). The Kingdom

(19). The Shepherd: Border Patrol

(20). The Expendables

(21). The A-Team

(22). El Cid

(23). The Animatrix

(24). The Matrix

(25). Solomon Kane

(26). The Man Who Saw Tomorrow

(27). Scripps Howard News Service

(28). Hargrove, Thomas, Third of Americans suspect 9-11 government conspiracy, Scripps News Site, (8/1/2006(.

(29). «حملات یازده سپتامبر توطئه کاخ سفید بود»، پایگاه اینترنتی خبرگزاری فارس (15/6/85).

(30). Daily Mail

(31). Steven Jones

(32). World Trade Center

(33). United 93

(34). 25th Hour

(35). Dear John

(36). Remember Me

(37). Extremely Loud & Incredibly Close

(38). September 11

(39). Flight 93

(40). Reign Over Me

 

افزودن دیدگاه جدید